Duke shfletuar mediat :: RE: “Faleminderit, nëse ma hiqni nënshtetësinë”

Autori: andi
Subjekti: Re: “Faleminderit, nëse ma hiqni nënshtetësinë”
Postuar: Pre Jan 05, 2007 10:10 pm (GMT 1)

“Një dosje mbi Trebeshinën” mbërrin te lexuesi

Vetëm pas një kohe të shkurtër në duart e lexuesit shqipfolës mbërrin një tjetër libër dedikuar një prej figurave të njohur të letërisë shipe. Këtë herë ka qenë Nuri Dragoj i cili gjatë ditës së djeshme ka publikuar librin e tij kushtuar Kasem Trebeshinës, cilësuar si "Ajsbergu i letrave shqipe", në Muzeun Historik Kombëtar. Në këtë ceremoni merrnin pjesë mjaft njerëz të letërsisë shqipe si dhe kritikëve të njohur, e ndërkohë që vetë shkrimtari nuk ka qenë i pranishm. Kohët e fundit i dalë gjithnjë e më rrallë, përpara mediave ai ka preferuar të mos bëhet pjesë e këtij privilegji. Libri kushtuar personalitetit të tij, është titulluar “Një dosje për Trebeshinën dhe prapaskenat e Lidhjes”, një botim i cili u mbështet nga Ministria e Kulturës Turizmit Rinisë dhe Sporteve dhe Shoqata "Dëshnica".
Ky libër u botua nga Shtëpia Botuese “Naim Frashëri”. Libri trajton një studim historik shkruar nga gazetari Nuri Dragoj mbi jetën e prozatorit, dramaturgut dhe poetit, i cili që në fillim të viteve ’50 të shekullit të kaluar kundërshtoi metodën e imponuar të realizmit socialist, dëmet e së cilës ishin brenda parashikimeve të tij.
Libri përmban në vetvete një punë disa vjeçare dhe hulumtuese të autorit, i cili sjell për lexuesin shqiptar ndoshta të parën vepër të plotë mbi fenomenin Trebeshina. Ai përmban kujtime, dëshmi dhe dokumente të panjohura për publikun deri më sot, e deri diku shumë tronditëse, sidomos për sa i përket individëve, që kanë pasur lidhje dhe funksione gjatë regjimit komunist në Lidhjen e Shkrimtarëve.
Thellësia filozofike e veprave të tij dhe prekja e temave tabu, lidhen me talentin e shkrimtarit që shkruan si i thotë shpirti pa pyetur për pasojat. Dhe ndonëse persekutimet e herëpashershme e bënë të vuajë fizikisht, vepra e Trebeshinës , ndonëse nuk u botua, shfaqi vlerën e saj pas disa dekadash (në vitet '90). Kritika siç cilësohet edhe në libër e ka cilësuar veprën e Trebeshinës si një vepër që qëndron mes traditës kuteliane dhe surrealizmit.

Trebeshina, shkimtari rebel

Kasem Trebeshina, i njohur si nje nga shkrimtaret që preku temat “tabu”, ka lindur në Berat më 5 gusht 1926. Filloi studimet në Shkollën Normale të Elbasanit, por i ndërpreu më 1942, kur u aktivizua gjallërisht në Luftën Nacional Çlirimtare, prej së cilës i kanë mbetur disa plagë.
Trebeshina ndërpreu edhe studimet e larta në Institutin e Teatrit "Ostrovski", të Leningradit dhe iu kushtua tërësisht krijimtarisë letrare. Në vitin 1961 botoi poemën "Artani dhe Min'ja ose hijet e fundit të maleve" dhe një përkthim pa emër të Garsia Lorkës.
Veprat e Trebeshinës nisën të botohen në fillim të viteve '90 fillimisht në Prishtinë: Stina e stinëve, 1991; mekami, melodi turke, 1994; Histori e atyre që nuk janë, 1995 dhe në Tiranë: Legjenda e asaj që iku, 1992; Koha tani, vendi këtu, 1992; Qezari niset për në luftë, 1993; Rruga e Golgotës, 1993; Lirika dhe satirë 1994: Hijet e shekujve, 1996; Ëndrra dhe hije drama; 1996 etj.
Megjithatë pjesa më e madhe e veprës së Kasem Trebeshinës është ende në dorëshkrim: 18 vëllime me poezi, 42 pjesë teatrore, 21 romane e vëllime me tregime etj.
Njohja e Trebeshinës si shkrimtar në dhjetëvjeçarin e fundit të shekullit 20-të , lidhet me faktin e rebelimin e tij të hapur politik, e më pas me disidencën letrare. Pjesëmarrës aktiv në Luftën Nacionalçlirimtare që në moshë fare të re, ai nuk u pajtua me politikën moniste duke e kundërshtuar në mënyrë të drejtpërdrejtë. Për këtë qëndrim u burgos dhe veprat i mbetën në dorëshkrim.
Letra e tij "Promemorje" për Enver Hoxhën, shkruar më 5 tetor 1953, denoncoi vendosjen e pushtetit "njëdorësh" në Shqipërinë e Pasluftës së Dytë Botërore dhe instalimin e metodës së realizmit socialist, të cilën vetë Kasem Trebeshina e identifikon me një çensurë nga më të çuditshmet.
"Stina e stinëve", është vepra më përfaqësuese (e atyre që janë botuar deri më sot) e Kasem Trebeshinës, e cila ka tërhequr vëmendjen e kritikëve dhe të studiuesve të letërsisë. Në këtë vëllim janë përfshirë tri novela: "Stina e stinëve", e cila ka dhe një titull të dytë "Këngë fëmijërie", "Odin Mondvalsen" me titull të dytë "Një histori dashurie" dhe "Fshati mbi shtatë kodrina" apo "Kapriço shqiptare".
Ndërsa novela e parë dhe e tretë bëjnë objekt fëmijërinë në një rrëfim jashtë tabuve, që zakonisht identifikohen me këtë moshë, (Stina e stinëve) dhe me ngarkesa historiko-filozofike që e tejkalojnë fëmijërinë (Fshati mbi shtatë kodra), novela tjetër, "Odin Mondvalsen" përbën një cilësi të veçantë si përsa i përket objektit të pasqyrimit, ashtu edhe për nga teknikat e rrëfimit

15 Dhjetor 2006,
Gazeta Albania
_________________
TIRONA KAMPION

Commenti (0) add comment